Türkçe Anlamın Oluşmasında Öznenin İşlevsel Yeri ve Morfolojisi

Aşağıdaki cümle LANGANA'nın işlevsel analiz modülü tarafından üretilmiştir.

1-Burada özne bir Özelİsim - Lennie'dir. 

2-Nesne fiil'den oluşturulmuş bir isim tamlaması-suyun içine solumaya

3-Fiil bir isim ile oluşturulmuş bileşik fiil - devam ediyordu.

 

Bu basit örnekten çıkan kurallar:

1- Özne takı almamış.

2- Özne cümle içinde diğer isimlere göre kelime sıralamasında birinci olarak gelmiş.

 

Burada basit bir cümle, bir Özelİsim tarafından yönetilmektedir.  Cümle içindeki  her iki fiilde aynı özne tarafından icra edilmektedir.

 

SENTENCE NO = 29 ********************************************************

 

buf_sub_struct_list()------------------------------------------------------------

 

29                  0                     SENTENCE(==>CONJUNCTSUB(

29                  0                     0                     17474         Bağlaç         null               Fakat            null               null               null

29                  1                     0                     0                     Özelİsim    null               Lennie        null               null               null

29                  2                     0                     47231         İsim              null               su                   nounExt     yun               %%=yun%

29                  3                     0                     23943         İsim              null               iç                    nounExt     ine                %%?in%&e

29                  4                     0                     46609         Fiil                 nsz                 solu              verbExt      maya            ::-maya:

29                  5                     0                     13169         İsim              null               devam        null               null               null

29                  6                     0                     17153         Fiil                                        ed                  verbExt      iyordu         ::-iyor-du:

29                  7                     .END-SENTENCE)

 

buf_verbose_list()------------------------------------------------------------

 

 

 Fakat Lennie suyun içine solumaya devam ediyordu

 

buf_struct_only_list()------------------------------------------------------------

 

29                  0                     SENTENCE(==>CONJUNCTSUB(WORD(

29                  1                     WORD(

29                  2                     WORD(

29                  3                     WORD(

29                  4                     WORD(

29                  5                     WORD(

29                  6                     WORD(

29                  7                     .END-SENTENCE)

 

Bir başka basit örnek, bize öznenin takı almadığı şeklindeki gözlemimizin

istisnai bir halini verir:

 

1- Özne İsim veya Özel isim olabilir.

2- Özne çoğul takısı -lar, -ler alabilir.

 

Bu örnekte 'tepelerden' kelimesi bir isim olmakla birlikte -den takısını

aldığı için özne olma şansı yoktur.

 

SENTENCE NO = 11 ********************************************************

 

buf_sub_struct_list()------------------------------------------------------------

 

11                  0                     SENTENCE( SUB(

11                  0                     0                     20164         İsim              null               Gölge          nounExt     ler                 #ler%%%

11                  1                     0                     75786         Zarf               null               yavaş            null               null               null

11                  2                     0                     75786         Zarf               null               yavaş            null               null               null

11                  3                     0                     50960         İsim              null               tepe             nounExt     lerden        #ler%%%&den

11                  4                     0                     57477         İsim              null               yukarı          nounExt     ya                   %%%&y&a

11                  5                     0                     14144         Sıfat              null               doğru          null               null               null

11                  6                     0                     51615         Fiil                 -e                   tırman        verbExt      ıyordu         ::-ıyor-du:

11                  7                     .END-SENTENCE)

 

buf_verbose_list()------------------------------------------------------------

 

 Gölgeler yavaş yavaş tepelerden yukarıya doğru tırmanıyordu

 

buf_struct_only_list()------------------------------------------------------------

 

11                  0                     SENTENCE( SUB(WORD(

11                  1                     WORD(

11                  2                     WORD(

11                  3                     WORD(

11                  4                     WORD(

11                  5                     WORD(

11                  6                     WORD(

11                  7                     .END-SENTENCE)

 

Aşağıdaki örneği işlevsel olarak şöyle ayrıştırabiliriz:

Özne - tek bir canlı varlık

Fiil - kalmamıştı

Zarf - Bir an için

Zarf - ortada

 

1- Özne cümlenin herhangi bir yerinde olabilir.

2- Özne cümlenin neresinde olursa olsun kelime sıralamasında

gelen takısız ilk İsim ya da özel isimdir.

3- Özne yalnız İsim-Özelİsim değil, takısız bir isim tamlaması da olabilir.

 

Not: Aşağıdaki örnekte LANGANA'nın deyim modulü sözlüğe bakıp

iki kelimeden oluşan 'bir an' deyimini bulmuş ve her iki kelimenin

işlevsel türlerini 'zarf' olarak düzeltmiştir.

 

SENTENCE NO = 16 ********************************************************

 

buf_sub_struct_list()------------------------------------------------------------

 

16                  0                     SENTENCE( SUB(

16                  0                     0                     6892            Zarf               null               Bir                 null               null               null

16                  1                     0                     6892            Zarf               null               an                  null               null               null

16                  2                     0                     24006         Edat              null               için               null               null               null

16                  3                     0                     39265         İsim              null               orta              nounExt     da                  %%%&da

16                  4                     0                     50437         Sıfat              null               tek                null               null               null

16                  5                     0                     6880            İsim              null               bir                 null               null               null

16                  6                     0                     8623            Sıfat              null               canlı             null               null               null

16                  7                     0                     54350         İsim              null               varlık           null               null               null

16                  8                     0                     27013         Fiil                 nsz                 kal                 verbExt      mamıştı     ::-mamış-tı:

16                  9                     .END-SENTENCE)

 

buf_verbose_list()------------------------------------------------------------

 

 Bir an için ortada tek bir canlı varlık kalmamıştı

 

buf_struct_only_list()------------------------------------------------------------

 

16                  0                     SENTENCE( SUB(WORD(

16                  1                     WORD(

16                  2                     WORD(

16                  3                     WORD(

16                  4                     WORD(

16                  5                     WORD(

16                  6                     WORD(

16                  7                     WORD(

16                  8                     WORD(

16                  9                     .END-SENTENCE)

 

Daha karışık cümlelerde:

Aşağıda, özne ikinci alt cümlede,

iki ayrı fiilden-sıfat kullanımı var,

fiilden önce bir karma sıfat-isim tamlaması:

nesne-taştan yontulmuş küçük boz heykellere

geliyor.

 

1- Her ',' bir işlevsel altcümle belirtmez - yani fiil ya da fiilimsi içermez.

2- Özneden sonra gelen alt cümlelerde özne yok ise anlam olarak yönetici

işlev(fiildeki eylem) ona aittir.

 

SENTENCE NO = 12 ********************************************************

 

buf_sub_struct_list()------------------------------------------------------------

 

12                  0                     SENTENCE( SUB(

12                  0                     0                     32388         Sıfat              null               Kumluk      null               null               null

12                  1                     0                     30246         İsim              null               kıyı                nounExt     larda            #lar%%%&da

12                  2                     0                     45284         Zarf               null               ses                 nounExt     siz                  #siz%%%

12                  3                     ,SUB(

12                  3                     0                     45284         Zarf               null               ses                 nounExt     siz                  #siz%%%

12                  4                     0                     39490         Fiil                 -e                   otur              adjectiveFromVerbExt                   an                  .an

12                  5                     0                     50150         İsim              null               tavşan         nounExt     lar                  #lar%%%

12                  6                     ,SUB(

12                  6                     0                     49930         İsim              null               taş                 nounExt     tan                %%%&tan

12                  7                     0                     57329         Fiil                 nsz                 yontul         adjectiveFromVerbExt                   muş              .muş

12                  8                     0                     32940         Sıfat              null               küçük          null               null               null

12                  9                     ,SUB(

12                  9                     0                     7630            İsim              null               boz                null               null               null

12                  10                  0                     22651         İsim              null               heykel        nounExt     lere              #ler%%%&e

12                  11                  0                     6056            Fiil                 -e                   benzi           verbExt      yorlardı      ::-yor-lar-dı:

12                  12                  .END-SENTENCE)

 

buf_verbose_list()------------------------------------------------------------

 

 Kumluk kıyılarda sessiz,

 sessiz oturan tavşanlar,

 taştan yontulmuş küçük,

 boz heykellere benziyorlardı

 

buf_struct_only_list()------------------------------------------------------------

 

12                  0                     SENTENCE( SUB(WORD(

12                  1                     WORD(

12                  2                     WORD(

12                  3                     ,SUB(WORD(

12                  4                     WORD(

12                  5                     WORD(

12                  6                     ,SUB(WORD(

12                  7                     WORD(

12                  8                     WORD(

12                  9                     ,SUB(WORD(

12                  10                  WORD(

12                  11                  WORD(

12                  12                  .END-SENTENCE)

 

Aşağıdaki örnekte, işlevsel olarak

 

Zarf-Bu sırada,

Zarf-büyük asfalt vilâyet şosesi taraflarından,

Sözde Özne-kuru çınar yaprakları üstünde yürüyen ayakların sesleri

Nesne-duyulmaya

Fiil-başladı

 

1- Kelime sıralamasında ilk gelen takısız isim 'asfalt', fakat bu kelime

bir sıfat-isim tamlamasının parçası, tamlamanın son kelimesi 'taraf'

takılı. SONUÇ: Eğer özneden önce gelen bir isim var ise bunun takılı

biten bir tamlama içinde yer alıp almadığını kontrol etmek gerekir.

2- Eğer özne bir sıfat tamlaması (ya da isim tamlaması) ise sonu -ı,-i,-u,-ü

ya da -sı,-si,-su,-sü ile bitebilir.  Örneğin:

Evin çatısı yandı.

Burda sondan bir önceki kelimenin -ın,-in,-un,-ün ya da -nın,-nin,-nun,-nün

ile bitmesi kontrolda bir kolaylık.

 

Ad tamlaması belirtisiz ise durum zorlaşır:

Okul müdür-ü dışarı çıktı.

 

Özne bir takısız ad tamlaması olursa:

Taş köprü yıkıldı.

 

Sıfat tamlaması:

Yaşlı çınar yandı.

Bahar gelince, kırları sarı papatyalar doldurur.

3- Burda dikkat edilecek husus bu tamlamanın takı almaması ve kelime sıralamasında

gelen ilk isim veya benzeri türden kelime olmasıdır.

4- Kelime sıralamsında sayılaca kelime türleri, isim, özel isim, isimle biten tamlamalar ve

zamir, fiilden-isim'lerdir.

 

SENTENCE NO = 13 ********************************************************

 

buf_sub_struct_list()------------------------------------------------------------

 

13                  0                     SENTENCE( SUB(

13                  0                     0                     7856            Sıfat              null               Bu                  null               null               null

13                  1                     0                     45695         İsim              null               sıra                nounExt     da                  %%%&da

13                  2                     ,SUB(

13                  2                     0                     8384            Sıfat              null               büyük          null               null               null

13                  3                     0                     3214            İsim              null               asfalt            null               null               null

13                  4                     0                     54756         İsim              null               vilâyet        null               null               null

13                  5                     0                     48882         İsim              null               şose              nounExt     si                    %%=si%

13                  6                     0                     49718         İsim              null               taraf             nounExt     larından     #lar%%?ın%&dan

13                  7                     ,SUB(

13                  7                     0                     32605         Sıfat              null               kuru             null               null               null

13                  8                     0                     10827         İsim              null               çınar            null               null               null

13                  9                     0                     55688         İsim              null               yaprak         nounExt     ları                #lar%%?ı%

13                  10                  0                     74957         Edat              null               üstünde     null               null               null

13                  11                  0                     57780         Fiil                 nsz                 yürü             adjectiveFromVerbExt                   yen               .y.en

13                  12                  0                     3817            İsim              null               ayak              nounExt     ların             #lar%%?ın%

13                  13                  0                     45233         İsim              null               ses                 nounExt     leri                #ler%%?i%

13                  14                  0                     14982         İsim              null               duyulma    nounExt     ya                   %%%&y&a

13                  15                  0                     5335            Fiil                 -e                   başla            verbExt      dı                   ::-dı:

13                  16                  .END-SENTENCE)

 

buf_verbose_list()------------------------------------------------------------

 

 Bu sırada,

 büyük asfalt vilâyet şosesi taraflarından,

 kuru çınar yaprakları üstünde yürüyen ayakların sesleri duyulmaya başladı

 

buf_struct_only_list()------------------------------------------------------------

 

13                  0                     SENTENCE( SUB(WORD(

13                  1                     WORD(

13                  2                     ,SUB(WORD(

13                  3                     WORD(

13                  4                     WORD(

13                  5                     WORD(

13                  6                     WORD(

13                  7                     ,SUB(WORD(

13                  8                     WORD(

13                  9                     WORD(

13                  10                  WORD(

13                  11                  WORD(

13                  12                  WORD(

13                  13                  WORD(

13                  14                  WORD(

13                  15                  WORD(

13                  16                  .END-SENTENCE)

 

 

Ya da:

Akşam olunca,

 yakındaki çalıların arasından çıkan tavşanlar buraya gelir,

 kumların üstüne oturur

 

 Özne-yakındaki çalıların arasından çıkan tavşanlar 

 bir sıfat tamlaması

 

 İSTİSNAİ HALLER:

 Aşağıda özen 'onun gözleri' - dir. Fakat 'onun'atılmıştır.

 

 1- Tamlamanın ön kısmı atılıp yalnız sonlanan kısmı gelebilir.

 

 SENTENCE NO = 19 ********************************************************

 

buf_sub_struct_list()------------------------------------------------------------

 

19                  0                     SENTENCE( SUB(

19                  0                     0                     20480         İsim              null               Göz               nounExt     leri                #ler%%?i%

19                  1                     0                     14871         Zarf               null               durmadan                        null               null               null

19                  2                     0                     21825         İsim              null               hareket      null               null               null

19                  3                     0                     17153         Fiil                                        ed                  verbExt      iyordu         ::-iyor-du:

19                  4                     ;SUB(

19                  4                     0                     57799         İsim              null               yüz                nounExt     ünün            %%=ün%&ün

19                  5                     0                     11297         İsim              null               çizgi              nounExt     leri                #ler%%?i%

19                  6                     0                     29487         Sıfat              null               keskin         null               null               null

19                  7                     ==>CONJUNCTSUB(

19                  7                     0                     54481         Bağlaç         null               ve                  null               null               null

19                  8                     0                     32851         İsim              null               kuvvet        verbFromNounExt     liydi              li-

19                  9                     .END-SENTENCE)

 

buf_verbose_list()------------------------------------------------------------

 

 Gözleri durmadan hareket ediyordu;

 yüzünün çizgileri keskin

 ve kuvvetliydi

 

buf_struct_only_list()------------------------------------------------------------

 

19                  0                     SENTENCE( SUB(WORD(

19                  1                     WORD(

19                  2                     WORD(

19                  3                     WORD(

19                  4                     ;SUB(WORD(

19                  5                     WORD(

19                  6                     WORD(

19                  7                     ==>CONJUNCTSUB(WORD(

19                  8                     WORD(

19                  9                     .END-SENTENCE)

 

 

Öznesiz cümleler, edilgen cümleler olabilir.

1- Kullanılan girdi metinin karakteri önemli.  Bir edebi metin ile bir tıp metni farklı yapısal özelliklere sahiptir.

2- Kullanılacak girdi metinlerinin mümkün olduğu kadar erken dikkate alınması gereksiz enerji ve ekonomik kaybı önleyebilir.

 

SENTENCE NO = 9 ********************************************************

 

buf_sub_struct_list()------------------------------------------------------------

 

9                     0                     SENTENCE( SUB(

9                     0                     0                     45444         Sıfat              null               Sıcak            null               null               null

9                     1                     0                     6880            İsim              null               bir                 null               null               null

9                     2                     0                     20937         İsim              null               gün               nounExt     ün                  %%=ün%

9                     3                     0                     1403            İsim              null               akşam          verbFromNounExt     ıydı               ı-

9                     4                     .END-SENTENCE)

 

buf_verbose_list()------------------------------------------------------------

 

 Sıcak bir günün akşamıydı

 

buf_struct_only_list()------------------------------------------------------------

 

9                     0                     SENTENCE( SUB(WORD(

9                     1                     WORD(

9                     2                     WORD(

9                     3                     WORD(

9                     4                     .END-SENTENCE)

 

Ya da:

Burada, söğütlerin içinden geçerek çınar ağaçlarının arasından giden bir patika vardır:

Etraftaki çiftliklerden gölün derin sularında yıkanmaya gelen işçilerin çiğneye, çiğneye

pekiştirdikleri bir yol; akşam üstü, yakından geçen büyük asfalt şoseden inip, suyun kenarında

dinlenmeye gelen yorgun gezici işsizlerin çiğneye, çiğneye pekiştirdikleri bir yol...

 

Son olarak karışık bir örnek:

zarf-Patikadan

zarf-tek sıra halinde yürüyerek

fiil-inmişlerdi

----------------

bağlaç-hatta

zarf-alanda bile

ÖZNE-biri

zarf-ötekinin arkasında

fiil-duruyordu,

----------------

ÖZNE-ikisi

bağlaç-de

NESNE-bezden bir pantolon ve gene bezden, sarı pirinç düğmeli bir ceket

fiil-giymişlerdi,

-----------------

zarf-ikisinin de başında

ÖZNE-siyah, kalıpsız bir şapka

fiil-vardı,

-----------------

ÖZNE- ikisi

bağlaç-de

NESNE-battaniyelerini

zarf-sıkıca simit yaparak

zarf-omuzlarına asmışlardı,

isim tamlamasından-fiil-önde duran, ufak tefek, çevik ve esmer bir adamdı

SENTENCE NO = 18 ********************************************************

 

buf_sub_struct_list()------------------------------------------------------------

 

18                  0                     SENTENCE( SUB(

18                  0                     0                     41055         İsim              null               Patika          nounExt     dan               %%%&dan

18                  1                     0                     50437         Sıfat              null               tek                null               null               null

18                  2                     0                     45695         İsim              null               sıra                null               null               null

18                  3                     0                     21441         İsim              null               hal                 nounExt     inde             %%?in%&de

18                  4                     0                     57780         Fiil                 nsz                 yürü             gerundFromVerbExt                        yerek           ;;;.y.erek

18                  5                     0                     25128         Fiil                 -den             in                   verbExt      mişlerdi     ::-miş-ler-di:

18                  6                     ==>CONJUNCTSUB(

18                  6                     0                     22092         Bağlaç         null               hatta            null               null               null

18                  7                     0                     1573            İsim              null               alan              nounExt     da                  %%%&da

18                  8                     0                     6665            Zarf               null               bile               null               null               null

18                  9                     0                     6957            Zamir           null               biri                null               null               null

18                  10                  0                     40199         İsim              null               öte                nounExt     kinin            %%%&ki&nin

18                  11                  0                     2971            İsim              null               arka              nounExt     sında            %%=sı%&n&da

18                  12                  0                     14872         Fiil                 nsz                 dur                verbExt      uyordu       ::-uyor-du:

18                  13                  ,SUB(

18                  13                  0                     24385         İsim              null               iki                  nounExt     si                    %%=si%

18                  14                  ==>CONJUNCTSUB(

18                  14                  0                     11734         Bağlaç         null               de                  null               null               null

18                  15                  0                     6414            İsim              null               bez                nounExt     den               %%%&den

18                  16                  0                     6880            İsim              null               bir                 null               null               null

18                  17                  0                     40686         İsim              null               pantolon   null               null               null

18                  18                  ==>CONJUNCTSUB(

18                  18                  0                     54481         Bağlaç         null               ve                  null               null               null

18                  19                  0                     19404         Zarf               null               gene            null               null               null

18                  20                  0                     6414            İsim              null               bez                nounExt     den               %%%&den

18                  21                  ,SUB(

18                  21                  0                     44232         İsim              null               sarı                null               null               null

18                  22                  0                     41715         İsim              null               pirinç          null               null               null

18                  23                  0                     15039         Sıfat              null               düğmeli     null               null               null

18                  24                  0                     6880            İsim              null               bir                 null               null               null

18                  25                  0                     8784            İsim              null               ceket           null               null               null

18                  26                  0                     19937         Fiil                 -i,-e               giy                 verbExt      mişlerdi     ::-miş-ler-di:

18                  27                  ,SUB(

18                  27                  0                     24385         İsim              null               iki                  nounExt     sinin             %%=si%&nin

18                  28                  ==>CONJUNCTSUB(

18                  28                  0                     11734         Bağlaç         null               de                  null               null               null

18                  29                  0                     5208            İsim              null               baş                nounExt     ında              %%?ın%&da

18                  30                  0                     46325         İsim              null               siyah            null               null               null

18                  31                  ,SUB(

18                  31                  0                     26950         Sıfat              null               kalıpsız       null               null               null

18                  32                  0                     6880            İsim              null               bir                 null               null               null

18                  33                  0                     48194         İsim              null               şapka           null               null               null

18                  34                  0                     54301         Sıfat              null               var                 verbFromNounExt     dı                  

18                  35                  ,SUB(

18                  35                  0                     24385         İsim              null               iki                  nounExt     si                    %%=si%

18                  36                  ==>CONJUNCTSUB(

18                  36                  0                     11734         Bağlaç         null               de                  null               null               null

18                  37                  0                     5523            İsim              null               battaniye  nounExt     lerini           #ler%%?in%&i

18                  38                  0                     45563         Zarf               null               sıkıca           null               null               null

18                  39                  0                     46091         İsim              null               simit            null               null               null

18                  40                  0                     55685         Fiil                 -i                     yap                gerundFromVerbExt                        arak              ;;-ar;.ak

18                  41                  0                     39000         İsim              null               omuz           nounExt     larına           #lar%%?ın%&a

18                  42                  0                     3329            Fiil                 -i,-e               as                   verbExt      mışlardı     ::-mış-lar-dı:

18                  43                  ,SUB(

18                  43                  0                     39962         İsim              null               ön                  nounExt     de                  %%%&de

18                  44                  0                     14872         Fiil                 nsz                 dur                nounFromVerbExt     an                  -an

18                  45                  ,SUB(

18                  45                  0                     53025         Sıfat              null               ufak              null               null               null

18                  46                  0                     50386         Sıfat              null               tefek            null               null               null

18                  47                  ,SUB(

18                  47                  0                     10604         Sıfat              null               çevik            null               null               null

18                  48                  ==>CONJUNCTSUB(

18                  48                  0                     54481         Bağlaç         null               ve                  null               null               null

18                  49                  0                     16820         İsim              null               esmer         null               null               null

18                  50                  0                     6880            İsim              null               bir                 null               null               null

18                  51                  0                     471               İsim              null               adam           verbFromNounExt     dı                  

18                  52                  .END-SENTENCE)

 

buf_verbose_list()------------------------------------------------------------

 

 Patikadan tek sıra halinde yürüyerek inmişlerdi

 hatta alanda bile biri ötekinin arkasında duruyordu,

 ikisi

 de bezden bir pantolon

 ve gene bezden,

 sarı pirinç düğmeli bir ceket giymişlerdi,

 ikisinin

 de başında siyah,

 kalıpsız bir şapka vardı,

 ikisi

 de battaniyelerini sıkıca simit yaparak omuzlarına asmışlardı,

 önde duran,

 ufak tefek,

 çevik

 ve esmer bir adamdı

 

buf_struct_only_list()------------------------------------------------------------

 

18                  0                     SENTENCE( SUB(WORD(

18                  1                     WORD(

18                  2                     WORD(

18                  3                     WORD(

18                  4                     WORD(

18                  5                     WORD(

18                  6                     ==>CONJUNCTSUB(WORD(

18                  7                     WORD(

18                  8                     WORD(

18                  9                     WORD(

18                  10                  WORD(

18                  11                  WORD(

18                  12                  WORD(

18                  13                  ,SUB(WORD(

18                  14                  ==>CONJUNCTSUB(WORD(

18                  15                  WORD(

18                  16                  WORD(

18                  17                  WORD(

18                  18                  ==>CONJUNCTSUB(WORD(

18                  19                  WORD(

18                  20                  WORD(

18                  21                  ,SUB(WORD(

18                  22                  WORD(

18                  23                  WORD(

18                  24                  WORD(

18                  25                  WORD(

18                  26                  WORD(

18                  27                  ,SUB(WORD(

18                  28                  ==>CONJUNCTSUB(WORD(

18                  29                  WORD(

18                  30                  WORD(

18                  31                  ,SUB(WORD(

18                  32                  WORD(

18                  33                  WORD(

18                  34                  WORD(

18                  35                  ,SUB(WORD(

18                  36                  ==>CONJUNCTSUB(WORD(

18                  37                  WORD(

18                  38                  WORD(

18                  39                  WORD(

18                  40                  WORD(

18                  41                  WORD(

18                  42                  WORD(

18                  43                  ,SUB(WORD(

18                  44                  WORD(

18                  45                  ,SUB(WORD(

18                  46                  WORD(

18                  47                  ,SUB(WORD(

18                  48                  ==>CONJUNCTSUB(WORD(

18                  49                  WORD(

18                  50                  WORD(

18                  51                  WORD(

18                  52                  .END-SENTENCE)

 

Bir istisna:

Arkasından gelen adam az kalsın onun üstüne yıkılacaktı,

 öndeki şapkasını çıkararak içindeki deri bandın her tarafını işaret parmağıyla iyice sildikten sonra,

 parmağında biriken teri başparmağının yardımıyla fırlatıp attı.

 

 Burada 'öndeki' kelimesi ÖZNEdir.  Aslında 'öndeki adam' tamlaması söz konusu.

 İlgi zamiri -ki -de ekini e ekleyerek kullanılmış.  Dikkat edilirse kelime sıralamasında ilk gelen

 'öndeki' ÖZNE oluyor. Algoritma açısından bir sorun yok.

 

Zero Ambiguity Version of LANGANA's First Outputs

My Turkish Parser page at Source Forge:
http://sourceforge.net/projects/turkishlanguageparser/files/?source=navbar

This work is protected by the Copyright:
Creative Commons -CC Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International

This is a Turkish-Parser output of Steinbeck's 'Of Mice and Men'.  I did the
parsing first by using my Turkish Language Parser LANGANA.  I reduced the
ambiguity to less than %5 using LANGANA's various modules.  I reduced the ambiguity
less than 3 percent by using procedural appraoches using editor commands such as
'change'.  I corrected the remainder manually using my Turkish fluency.  I
reduced the ambiguity to 0.00 at the end.

If studied it will be noticed that there are style choices made because of the
dictionary I have used and because of me as a person.

LANGANA has a module to upload this parse output to a MySQL database.  I have
written a very simple JAVA program using queries to answer questions about
the text.

The book is approximately 100 pages long, there are 27470 words.  You can find
statistical data below.

rootParseCount=27470
wordParseCount=27470

verbParseCount=6813
questionParseCount=192
nounParseCount=9120
SpecialNounParseCount=1512
adjectiveParseCount=2735
adverbParseCount=2588
prepositionParseCount=643
pronounParseCount=2065
notIdentifiedParseCount=39
conjunctParseCount=1531
exclamationParseCount=232

Currently, I am looking for financial support, possibly a customer to continue my work.
My intention is to make a product which reads a long text and then answers questions
through internet.  The questions will be read from a web page automatically and the
answers will be posted similarly or sent by e-mail automatically.

Some possibilities for this project follows:
1-There may be an online version of this consequently.
2-Very large text searching, such 1-2 thousand pages and outlining a specific area.
Legal texts, medical texts, etc. specialization.
3-Legal recording scanning.  Telephone recordings, aviation related recodings scanning.
4-Turkish to English translation machine.

Ali Riza SARAL

Copyright condition:
Creative Commons -CC Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International
Attribution-NonCommercial-NoDerivs
 CC BY-NC-ND

You are free to:
Share — copy and redistribute the material in any medium or format

The licensor cannot revoke these freedoms as long as you follow the license terms.

Under the following terms:

Attribution — You must give appropriate credit, provide a link to the license, and indicate if changes were made.
You may do so in any reasonable manner, but not in any way that suggests the licensor endorses you or your use.

Information

NonCommercial — You may not use the material for commercial purposes.
NoDerivatives — If you remix, transform, or build upon the material, you may not distribute the modified material.

Çok güzel haber! Türkçe kitap okuyup ilgili soruları cevaplayan pprogramım LANGANA

Çok güzel haber!  Türkçe kitap okuyup ilgili soruları cevaplayan pprogramım LANGANA ilk cevaplarını verdi.

İlk olarak STEINBECK’in ‘Fareler ve İnsanlara Dair’ adlı romanını okuyup parse etti.  Sonuçları bir pseuodo dile convert edip bir MySQL database’ine sakladı.  Daha sonra benim şimdilik elle hazırladığım bir soruyu, ‘Lennie nereye gitti?’ cevapladı.    

Aşağıda ilk sütun SENTENCE_NO ikinci sütun WORD_NO, üçüncü sütun OPTION_NO’dur.

Dördüncü sütun ROOT_TYPE, altıncı sütun ROOT , sekizinci sütun ek-RAW_EXT vb...dir.

Görüldüğü gibi, basit bir 3 seviyeli SQL querysi dizisi ile, sorunun cevabını içeren cümleleri yaklaşık 30 bin kelime (100 sayfa) içinden çekip çıkardı, LANGANA...

LENNİE NEREYE GİTTİ?

****************************************

33333333333333333333333 1561              6             0             29356    İsim       null        kerevet               nounExt              ine         %%?in%&e

-----------------------------------------------------------------

1561      0             0             0            Özelİsim              null        Lennie  null        null        null

1561      1             0             30488    Zamir    null        kimse    pronounExt       nin         +ni+n

1561      2             0             13520    İsim       null        dikkat   nounExt              ini           %%?in%&i

1561      3             0             10344    Fiil          -i,-e       çek        nounFromVerbExt         memeye             -meme-ye

1561      4             0             9754      Fiil          nsz        çalış      gerundFromVerbExt     arak       ;;-ar;.ak

1561      5             0             53348    Zarf        null       usulcacık             null        null        null

1561      6             0             29356    İsim       null        kerevet               nounExt              ine         %%?in%&e

1561      7             0             19913    Fiil          -den,-e  git           verbExt                ti             ::-ti:

1561      8             0             54481    Bağlaç   null        ve           null        null        null

1561      9             0             39490    Fiil          -e           otur       verbExt                du          ::-du:

*****************************************

33333333333333333333333 2015              13           0             48386    İsim       null        şehr       nounExt              e             %%%&e

-------------------------------------------------------------------

2015      0             0             0            Özelİsim              null        Lennie  null        null        null

2015      1             0             37999    Zamir    null        ne          null        null        null

2015      2             0             55685    Fiil          -i           yap        nounFromVerbExt         acağını  -acağ-ın-ı

2015      3             0             48299    Fiil          -i           şaşır       gerundFromVerbExt     arak       ;;-ar;.ak

2015      4             0             30799    Sıfat       null       kocaman             null        null        null

2015      5             0             15879    İsim       null        el            nounExt              lerini      #ler%%?in%&i

2015      6             0             10392    Sıfat       null       çelimsiz                null        null        null

2015      7             0             6880      İsim       null        bir          null        null        null

2015      9             0             6906      Zamir    null        birbir     pronounExt       lerine    +lerine

2015      10           0             10027    Fiil          -i,-e       çarp       verbExt                tı             ::-tı:

2015      11           0             54481    Bağlaç   null       ve           null        null        null

2015      12           0             22578    İsim       null        Herkes null        null        null

2015      13           0             48386    İsim       null        şehr       nounExt              e             %%%&e

2015      14           0             19913    Fiil          -den,-e git           verbExt                ti             ::-ti:

2015      15           0             12648    Fiil         de          verbExt                di            ::-di:

****************************************

1.       QUERY:

query = "SELECT * FROM text_read_tst WHERE ROOT = '"+convertToCharSet("git","Windows-1254", "Cp1252")

            +"' AND RAW_EXT = '"+convertToCharSet("ti","Windows-1254", "Cp1252")+"'" ;

2.       QUERY:

query = "SELECT * FROM text_read_tst WHERE SENTENCE_NO = '"+convertToCharSet(ref_sentence_no,"Windows-1254", "Cp1252")

            +"' AND ROOT = '"+convertToCharSet("Lennie","Windows-1254", "Cp1252") +"' ";

3.       QUERY:

query = "SELECT * FROM text_read_tst WHERE SENTENCE_NO = '"+convertToCharSet(ref_sentence_no,"Windows-1254", "Cp1252")

            +"' AND (RAW_EXT = '"+convertToCharSet("ye","Windows-1254", "Cp1252")

             +"' OR RAW_EXT = '"+convertToCharSet("e","Windows-1254", "Cp1252")

            +"') ";

Projemin bundan sonraki aşaması:

1     1.     Bir kaç gün dinlenme...

2     2.      Bankalar, özel şirketler ve TUBITAK’tan destek arayışı...

3     3.      Referans olarak herkesin kullanımına açmak için Fareler ve İnsanlara Dair’in LANGANA-PARSER çıktısını 0 ambiguity ve %100 doğruluğa getirmek.  (En son değişikliklerle bugün %5 ambiguity’ye indirdim).

4     4.      Öncelikle soru algoritmaları geliştirmek gerek.

5     5.      Yaptığım DB’yi kullanarak ÖZNE, NESNE, İSİM-SIFAT TAMLAMALARI ayrışımını yapmak gerek.

6     6.      Geliştirdiğim soru algoritmalarını kullanıcı sorularına göre tetikleyen userinterface’i geliştirmek.

Ham olsa da elimdeki ürünü görmek denemek isteyenlere her zaman kapım açık...  Bilgisayar ortamındaki yazıların giderek arttığı günümüz ortamında yaptığım programın çarpıcı avantajlar oluşturacağından kuşkum yok.  Tıp, hukuk, basın, bankacılık vb bir çok alanda çok faydalı uygulamalar geliştirilebilir.

Saygılarımla.

Ali R+ SARAL

Langana - Turkish Language Parser - First Output

LANGANA - A COMPUTER PROGRAM THAT UNDERSTANDS A GIVEN TEXT AND ANSWERS QUESTIONS ABOUT IT

This work is protected by the Copyright:
Creative Commons -CC Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International


I have been working on LANGANA for the last 5 months.  LANGANA is a computer program
that reads and understands a given text or book and then answers questions related to it.

I have finished the LANGANA-parser program which parses Turkish Language texts and
converts the output to a pseudo language and outputs this parsed text to a file
and a MySQL database.

Currently, I am working on designing queries on this parsed pseudo language database tables.
The parsed DB table data enables me to make complex queries to extract sentences and
reach out to data to answer questions such as "Ali nereye gitti?".  The query has to
check for PrivateName('Ali') + nounExt('e OR a OR ye OR ya') + Verb('git'+(verbExt('ti'))
within  a sentence.  The program will be able to switch to deeper understanding modes by
checking the context, going through more than 1 sentence, for example 2 sentences before
and 3 sentences after it finds 'Ali'.

I will be working on a userinterface which takes questions and parses/converts them.
There will be need to find an algorithm to convert the question forms such as what, which,
where to search algorithms.

Please find attached the output of LANGANA's parse of STEINBECK's book 'Of Mice and Men'
in Turkish languge.

OF MICE AND MEN statistical data:
---------------------------------
total #of words: 27740
total #of roots: 29577
total #of exts:  29366
nonprocessed  :      3
% ambiguity :  (29577 - 27740)/ 29577 = 0.07 = %7

Ambiguity may be reduces by program retouches, procedural changes and manual changes
to produce a reference book for further parses of other Turkish books.  But reducing
ambiguity may in some cases reduce the possibilities to search in case of answering
questions, for ex. adjFromVerb and nounFromVerb ambiguity.

I wish my work serves my other collegues who also take the challenges of  the Turkish language.
Last but not the least, my work is available for only academical and non-commercial endeavours,
unless you get a written consent from me.

Ali Riza SARAL

Copyright condition:
Creative Commons -CC Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International
Attribution-NonCommercial-NoDerivs
 CC BY-NC-ND

You are free to:
Share — copy and redistribute the material in any medium or format

The licensor cannot revoke these freedoms as long as you follow the license terms.

Under the following terms:

Attribution — You must give appropriate credit, provide a link to the license, and indicate if changes were made.
You may do so in any reasonable manner, but not in any way that suggests the licensor endorses you or your use.

Information

NonCommercial — You may not use the material for commercial purposes.
NoDerivatives — If you remix, transform, or build upon the material, you may not distribute the modified material.


http://master.dl.sourceforge.net/project/turkishlanguageparser/LANGANA%20report3.txt

Mutlu son! Türkçe yazıları okuyup anlayabilen bilgisayar programı

Mutlu son! Türkçe yazıları okuyup anlayabilen bilgisayar programı ilk meyvelerini vermeye başladı.

Hemingway'in Fareler ve İnsanlara Dair romanının TÜMÜNÜ parse ettim.  Ekteki resimlere bakınız.

Program
işlenen kelime sayısı   = 27873
işlenmeyen kelime sayısı  =  1678

işlenmiş kelime sayısı  = 26195

işlenmiş kelime anlamları  = 27661
ikircikli anlam sayısı  =  1466

ikirciklilik %si   =  0.05

Daha önce yine Fareler ve İnsanların ilk 10 sahifesinde yaptığım çalışmada %2.5'a ulaşmıştım.  Burada sorun ilk defa kitabın bütününü parse etmemden kaynaklanıyor.

Geçtiğimiz süre içerisinde parserda önemli iyileştirmeler yaptım. 

Sözlükten deyim aramak için kelimeleri ikişer ikişer kontrol etmek gibi.  Ayrıca, sorulara cevap vermek mekanizması için, parser çıktılarını bir MySQL database table'ına atan bir modül ekledim.
Daha önce yaptığım, cümle içi kelime seçeneklerini matrix kombinezonu alarak değerlendirme mekanizmasını kullanmaktan vazgeçtim.

Ayrıca, soru cevaplama mekanizmasını bir JavaCC parserı yerine kendi yapacağım parser benzeri program ile gerçekleştirmeğe karar verdim.  Bir DB table ile birlikte çalışacak bu program çok daha etkin ANLAM ARAMALARIna imkan verecek.

Daha önce bütün kitap için 4.5 saat olan ilk işlem süresini 8 dakikaya indirdim.  Diğer işlem aşamaları da en çok 1-2 dakika seviyesinde artık.

Bundan sonra yapılacaklar:
1- Parser'ın bütünü üzerinde Fareler ve İnsanlar kitabının tümünü kullanarak tailoring/iyileştirme çalışması.
2- Parser çıktısı olan DB table'ı kullanarak basit sorulara nasıl cevap verilebilir araştırması.

Saygılar.

Ali R+

Türkçe Anlayan Bilgisayar Programı: SON GELİŞMELER

Programım okuduğu yaklaşık 700 kelimelik metinden 638 kelimeyi doğru ve tek olarak algılıyor.  Yaklaşık 30-40 kelimenin birden çok anlamını çıkarıyor.  Bunların bir kısmı gerçekten birden çok anlamlı kelimeler örneğin:

" yakılan birçok  ateşlerden kalma bir kül yığınına rastlanır; dal, gelip geçenler üstüne otura otura aşınmış ve artık dümdüz olmuştur".

cümlesinde "dal" kelimesi kendi başına emir halinde fiil ya da ağaç dalı olabilir.  İnsan okuyucu bunu kelime gruplarından ve bağlamdan çıkarıyor.

Programım şu anda 2'li kelime gruplarından öte zincirleme isim tamlamalarını da anlıyor:

FARELERE VE İNSANLARA DAİR
"Salinas Irmağı, Soledad kasabasının birkaç mil güneyinde, dağlık taraftaki kıyıya yakın,
yüksekçe bir yerden dökülür ve "

test00.txt
----------------------------------------------nounSeqCount= 0 Noun-Seq begins...
Özelİsim [0][0]=Salinas
nounSeqCount=1
Finishing nounExt(ı) [1][0]=Irmağ ı
----------------------------------------------nounSeqCount= 0 Noun-Seq begins...
Özelİsim [2][0]=Soledad
nounSeqCount=1
Finishing nounExt(sı) [3][0]=kasaba sının
----------------------------------------------nounSeqCount= 0 Noun-Seq begins...
Sıfat [4][0]=birkaç
nounSequence İsim [5][0]=mil null
nounSeqCount=1
Finishing nounExt(ı) [6][0]=güney inde
----------------------------------------------nounSeqCount= 0 Noun-Seq begins...

ya da:
"Irmağın bir tarafında, altın yamaçların kıvrıla, kıvrıla sert ve kayalık Gabilan dağlarına kadar yükseldiği görülür,  fakat suyun vadi tarafındaki kıyıları boydan boya ağaçlıktır."

----------------------------------------------nounSeqCount= 0 Noun-Seq begins...
nounExt(in) [0][0]=Irmağ ın
nounSeqCount=1
nounSequence İsim [1][0]=bir null
nounSeqCount=2
Finishing nounExt(ı) [2][0]=taraf ında
----------------------------------------------nounSeqCount= 0 Noun-Seq begins...
nounExt [3][0]=al tın
----------------------------------------------nounSeqCount= 0 Noun-Seq begins...
nounExt(in) [3][1]=alt ın
----------------------------------------------nounSeqCount= 0 Noun-Seq begins...
İsim [3][3]=altın
nounSeqCount=1
continuing nounExt(ların) [4][0]=yamaç ların
nounSeqCount=2
----------------------------------------------nounSeqCount= 0 Noun-Seq begins...
----------------------------------------------nounSeqCount= 0 Noun-Seq begins...
Sıfat [7][1]=sert
Process Conjunction=ve
nounSequence İsim [9][0]=kayalık null
nounSeqCount=1
nounSequence Özelİsim [10][0]=Gabilan null
nounSeqCount=2
continuing nounExt(ların) [11][0]=dağ larına
nounSeqCount=3
nounSeqCount=3
Finishing nounSequence nounFromVerb [13][0]=yüksel diği
----------------------------------------------nounSeqCount= 0 Noun-Seq begins...
----------------------------------------------nounSeqCount= 0 Noun-Seq begins...
----------------------------------------------nounSeqCount= 0 Noun-Seq begins...
nounExt(yin)) [16][0]=su yun
nounSeqCount=1
nounSequence İsim [17][0]=vadi null
nounSeqCount=2
nounSequence nounExt(ki)[18][0]=taraf ındaki
nounSeqCount=3
Finishing nounExt(ları) [19][0]=kıyı ları
----------------------------------------------nounSeqCount= 0 Noun-Seq begins...
nounExt [20][0]=boy dan
nounSeqCount=1
nounSequence İsim [21][1]=boya null
nounSeqCount=2
nounSeqCount=2
Finishing nounSequence Noun [22][0]=ağaçlık tır

İsim tamlaması içinde geçen çok seçenekli kelimeler örneğin:

SUB(
WORD(
Root(Fiil(ağ,931))
Ext(verbExt(ır,::-ır:))
Root(Fiil(ağ,931))
Ext(adjectiveFromVerbExt(ır,.ır))
Root(Fiil(ağ,931))
Ext(nounFromVerbExt(ır,-ır))
)=ağır

durumunda adjectiveFromVerbExt şeklinde sonuçlanacak(bir kaç gün içinde).

Eğer kelime grupları yetersiz olursa, bağlama bakmak gerekecek:
Elimdeki yapı içinde cümle içindeki kelimeler ve ilgili bilgiler bir dizi içinde duruyor.  Bir fonksiyon yardımı ile kolaylıkla tipi belirsiz kelimenin örneğin 5 geri ve 5 ileri cümlelere kadar hangi tipte kullanıldıklarına bakıp en çok kullanılanı seçeceğim, örneğin dal için:

...alçak dalları arasında...
...teşkil eden dalları ile...
...alçak bir dalı önünde...

görüldüğü gibi 'dal' kelimesi hep bir isim olarak geçmiş bağlam içinde.

Öyle ise :

" yakılan birçok  ateşlerden kalma bir kül yığınına rastlanır; dal, gelip geçenler üstüne otura otura aşınmış ve artık dümdüz olmuştur".

cümlesinde 'dal' emir fiili değil isimdir.

Saygılarımla.

Ali R+ SARAL

İyi haberler! Türkçe yazıları okuyup anlayabilen bilgisayar programı

İyi haberler!  Türkçe yazıları okuyup anlayabilen bilgisayar programı projesi ilerliyor!

Şu andaki durum:

1- Yazıyı okuyup kelimeleri tiplerine ve eklerine göre ayrıştıran wordAnalyzer.jj modulü yeni düzeltmelerle bitmiş durumda.  Gerektiğinde kolaylıkla yeni düzeltme ve eklemeler yapabiliyorum.  Bu programın çıktısı aşağıdaki şekildedir:

girdisi:
-------
alacak
sıcak

çıktısı:
--------
SENTENCE(

WORD(
Root(Fiil(al,1898,0))
Ext(verbExt( :: -acak : ))
Ext(adjectiveFromVerbExt(.acak))
Ext(nounFromVerbExt(<acak))
Root(İsim(alacak,1519,0))
)=alacak

WORD(
Root(Sıfat(sıcak,45444,0))
)=sıcak

2-Bu katman wordFilter.jj modulü ile gerek kullandığım sözlükten kaynaklanan gerekse dilin yapısından kaynaklanan gereksiz kelime bilgilerini filtre eder.  Örneğin:

girdisi:
--------
WORD(
Root(Fiil(gör,20347,0))
Ext(verbExt(+ül :: -ür : ))
Root(Fiil(görül,20365,0))
Ext(verbExt( :: -ür : ))
)=görülür

çıktısı:
--------
WORD(
Root(Fiil(gör,20347))
Ext(verbExt(ülür,+ül::-ür:))
)=görülür

girdisi:
--------
,
WORD(
Root(İsim(sır,45693,0))
Ext(nounExt(#tı %% =n % &dan))
Root(İsim(sır,45694,0))  <=(sır kelimesi için
                            sözlükte iki ayrı id ile bilgi verilmiş)
Ext(nounExt(#tı %% =n % &dan))
Root(İsim(sırt,45784,0))
Ext(nounExt( %% ?ın % &dan))
)=sırtından

çıktısı:
--------
,
SUB(
WORD(
Root(İsim(sır,45693))
Ext(nounExt(tından,#tı%%=n%&dan))
Root(İsim(sırt,45784))
Ext(nounExt(ından,%%?ın%&dan))

Ayrıca, cümleleri SUB adlı alt cümlelere böler.  Bunu virgül vb yazı işaretlerine ve bağlaçlara göre yapar.  wordFilter modülünün önemi tek kelimenin farklı bağlamlarda alabileceği çeşitli işlevsel ya da anlamsal şekillerinin oluşturduğu seçenek sayılarını azaltmaktır.

8GB I7 bir bilgisayar ile 3er seçenekli en çok 14 kelimenin bütün olası alternatif düzenlemelerini yapmak mümkün.  Bunu özel amaçlı bir program ile gerçek veri kullanarak denedim.

Sonuç:  Kelimelerin olası anlam ve işlev(fiil, isim vb) seçeneklerini mümkün olan en aza indirmek projenin başarısı açısından hayati.  wordFilter modulü ile 6-7 sayfalık Fareler ve İnsanlara Dair
örneğim üzerinde yaptığım testte, en çok 4 seçenekli iki kelime hariç diğer tümü 3 seçeneğin altına indi.  Ayrıca, cümleleri yazı işaretleri ile ve bağlaçlarla alt cümleler bölünce 50 kelimenin üzerindeki cümleler bile 'anlaşılabilirlik sınırı' altına indi.

Bu başarının tecrübesi ile önemli bir noktayı fark ettim.  Alt cümleler bazan kelime gruplarına denk düşüyordu.  Bunun üzerine kelime gruplarını ve kelimelerin cümle içindeki işlevlerini inceledim.

3- Sonuçta wordPatternFilter.jj modulü ortaya çoktı.  Bu modulün öncekilerden bir farkı tekrarlanabilir ve ölçeklenebilir olması.  Kolaylıkla filtre mantığı değiştirilip kendi çıkışını aynen
giriş olarak alıp tekrar filtrelemek mümkün...

Örneğin: Fiilden yapılma zarf için şu kurallar geçerli:

a.Cümle sonu zarf olmaz.
b. zarf+ceye  kadar ard arda gelmek zorunda.
c.sonu -ı ile gelen yarıver, açıver fiil takip etmeli.
d.kay-ıp akar fiilden önce gelir.
e.parılda-ya parılda-ya kelime tekrarlanır.
Not:  Bu örnekler çok basite indirgenmiş.  Programlarken ince detayları halletmek gerekiyor.

SON DURUM:
1- İsim ve sıfat tamlamaları ve mümkün olan diğer kelime gruplarına ilişkin filtre mantıklarını işleyip çalıştıracağım.  Bu aşamada bir yan ürün cümle analizi yapan bir program.  Bu program Türkçe'den başka dillere tercüme makinası yapmakta kullanılabilir.

2- Kalan az sayıda seçenek ile oluşan çıktıyı olduğu gibi kullanarak bir cevaplayıcı mekanizma kurmayı deneyeceğim.  Bu mekanizmayı daha sonra bir model olarak kullanarak soru hazırlayıcı modulü yazmak gerek.

3- Eğer 2. aşamada sorun çıkarsa, o zaman seçenekleri 1'e indirmek için hazırladığım matris kombinasyonu programını devreye sokacağım.  Bu durumda, kelime seçenekleri kalkacak fakat alt cümle seçenekleri ortaya çıkacak.  Cevaplayıcı mekanizma bütün alt cümle seçeneklerine ayrım yapmadan bakıp  uygun cevabı seçecek.

Saygılar.
Ali R+ SARAL